logo

 
Rezerwat "Świdwie" zaprasza
 
  • Home

Aspekt wiosenny

Już od wielu lat fascynują mnie wiosenne „wyroje” małych kwiatków. W pobliskiej buczynie przez całe lato panuje monokultura wręcz monochromatyczna. Oprócz traw i ziół porastających  nasłonecznione skraje zwartego lasu napotykamy tu tylko zielonawą szarość bukowych, kolumnowych pni, zieleń listowia i złoty brąz ubiegłorocznych liści na ziemi i nic więcej. Czasem tylko trafimy na zieloną powłokę mchów porastających leżący na ziemi konar. Jesień zdobi las kolorowymi akcentami grzybów i wkrótce maskuje kolejną warstwą złotych liści. I tak jest do wybuchu następnego,wiosennego szaleństwa.

 

Aspekt wiosenny w pełnej gali. Foto: Monika Frankiewicz

Wykorzystując brak listowia na drzewach i nieśmiałe promyki słońca dno lasu pokrywa się pospiesznie kobiercami niewielkich kolorowych kwiatków.

Przylaszczki. Foto: Andrzej Kopeć

Pierwsze są białe przebiśniegi a następnie , zawilce białe i żółte, złocie, żółte słoneczka ziarnopłonów, przylaszczki pospolite ( tylko z nazwy ), miotełki szczyru trwałego. Nieco później dość okazale kwitnie kokorycz pyszniąca się białymi i fioletowymi kwiatkami. Ona najlepiej rozwija się w bogatych w próchnicę żyznych grądach. W naszym kraju prawie połowę gruntów zajmowały siedliska gradowe. Ostatnie minione, milenium szczególnie na Pomorzu Zachodnim przyniosło ich znaczne wytrzebienie. Zwarte dąbrowy z domieszkami grabów i buków wycięto prawie do imentu by zrobić miejsce dla roślin uprawnych i naszych domów i innych budowli. Pozostało bardzo niewiele grądów w niezmienionym stanie. Celem dalszego ich zachowania lasy grądowe zostały włączone w sieć Natura 2000.

l

Kokorycz. Foto: Grażyna Domian

Powszechne zainteresowanie budzi łuskiewnik różowy wyglądający nieco jak roślina z innej planety. Jest dość rzadko spotykany może dlatego że kwitnie bardzo krótko, zaś na stanowiskach napotykaliśmy tylko po kilka kwiatostanów. Jest dziwną podziemną rośliną, białe liście wyrastają łuskowato na podziemnym pędzie. Jakoś nigdzie nie widać zielonego chlorofilu co zastanawia jak to zielsko, nie zielsko przyswaja energię słoneczną czyli dokonuje fotosyntezy. Odpowiedź na ten problem jest prosta; jak roślina sama nie może pozyskiwać energii to musi okradać inne: jest pasożytem. Łuskiewnik należy do rodziny zarazowatych, a jak komuś się to nie podoba to ma jeszcze do wyboru rodzinę trędownikowatych. Tu zdania systematyków są podzielone co przypomina dzielenie włosa na czworo.  W końcu trąd jest wywoływany przez zarazki.

Łuskiewnik różowy. Foto: Kazimierz Olszanowski

Sezon małych kwiatków z reguły kończą fiołkowe fiołki. Zastrzeżenie dotyczące koloru wynika z faktu obserwacji kilku stanowisk zupełnie białych fiołków, ale nie wiem kiedy one zanikają. Już w maju buki zwartymi koronami zacieniają dno lasu nie dając szansy dalszego kwitnienia kolorowym zwiastunom wiosny, muszą się one rozmnożyć, schować w glebie i przetrwać do następnego sezonu kiedy to znowu błyskawicznie wyrosną, zakwitną, rozsypią nasiona i zamrą w ziemi.

Zaprzyjaźniony leśnik nazwał to zjawisko aspektem wiosennym. Trzeba się uczyć całe życie toteż zajrzałem na początek do Wikipedii:

„Aspekt sezonowy, aspekt roślinny, aspekt fenologiczny, sezonowe stadia rozwoju zbiorowisk roślinnych – okresowy obraz zbiorowiska roślinnego kształtowany przez dominujący wizualnie etap rozwoju niektórych gatunków roślin (zwykle kwitnienie i owocowanie). Klasyczne, wyraźnie kontrastujące wizualnie aspekty występują w lasach grądowych, w których wczesną wiosną, pod bezlistnymi koronami drzew wykształca się krótkotrwały aspekt wiosenny z zawilcami, fiołkami, złociami i ziarnopłonami”.) ( Wikipedia.)

Powiało grozą; jak można o tak pięknym zjawisku pisać w taki niepiękny, bełkotliwy sposób. To chyba maniera botaników i leśników, którzy uwielbiają pisać w żargonie niby naukowym, na dodatek jeśli tylko jest cień szansy, usianym łacińskimi nazwami roślin lub zbiorowisk roślinnych. Tu wybrałem fragment bez słów łacińskich bo staram się nie używać zwłaszcza tej drugiej „łaciny” a korci mnie czasami zwłaszcza jak czytam podobne teksty.

W Szczecinie też można spotkać się z aspektem wiosennym, nie tylko w lasach, z których miasto słynie, czy na terenie działek i przydomowych ogrodów. W centrum miasta na reprezentacyjnym placu Jasne Błonia pod konarami bezlistnych aktualnie platanów za sprawą miejskich ogrodników pojawia się aspekt wiosenny czyli mówiąc językiem polskim zakwitają łany kolorowych krokusów.

„Aspekt szczeciński”. Foto: Maciej Krzeptowski

Bajeczny pokaz trwa tylko kilkanaście dni. Tegoroczna, wcześniejsza wiosna spowodowała przyspieszenie kwitnienia roślin, już przekwitają, za kilka dni zanikną a my czekamy na następny, szczeciński spektakl z magnoliami w rolach głównych. Utrzymanie tak wielkich ilości krokusów zapewne wymaga ogromnej pracy o kosztach nawet nie wspominając. Zadaję pytanie zresztą retoryczne; …czy warto?. Oczywiście warto skoro dla wielu mieszkańców miasta odwiedzenie krokusów stało się już tradycją a sporo osób przyjeżdża do Szczecina by uczestniczyć w tym zjawisku.

W innych częściach świata też spotykamy się z procesami podobnymi do aspektu wiosennego. W pasie zwrotnikowym zajętym przeważnie przez pustynie wystarczy jak nawet raz na dziesięć lat spadnie ulewa. W ciągu kilku dni od horyzontu po horyzont bezkresne równiny zakwitają, w serii kolorowych odsłon, to kolejno zakwitają różne gatunki roślin. W mgnieniu oka rośliny wykorzystując resztki wody rozwijają się i giną w morzu znowu suchego piasku. Podobnie w tundrze gdzie jak mówią Rosjanie przez dziesięć miesięcy jest zima a potem samo lieto i lieto bajecznie kwitnące rośliny rozpychają resztki płatów śniegu by zdążyć wydać pokolenie potomne przed nadejściem kolejnej długiej zimy.

W rezerwacie Świdwie na koronie bobrowej tamy przy zastawce pojawiła się sprinterska roślina, w kilka dni osiągnęła wysokość ponad 40 centymetrów znacznie wyprzedzając wszystkie inne w okolicy. Nie jesteśmy jeszcze w stanie oznaczyć gatunku. Wkrótce pewnie dowiemy się co to jest, czy jej pospiech wynika z aspektu wiosennego, czy zabezpiecza się przed spadkiem poziomu wody. Czy też może ona właśnie już taką jest.

KO

Szpaczy balet

Chyba przyjdzie uwierzyć w ocieplenie klimatu, szybki wzrost temperatury spowodował że ledwie  przyszła kalendarzowa wiosna a już łatwiej wymienić gatunki ptaków, których jeszcze niema niż te co już wróciły do nas bądź przelatują na północ. Z ociepleniem klimatu chyba się troszkę pospieszyłem, jeszcze kilka lat temu nawet w początkach kwietnia musieliśmy do pracy jeździć na nartach biegowych. Mimo alarmujących publikacji naukowych i pseudonaukowych klimat nie zmienia się tak szybko. Jak na razie słoneczna, ciepła pogoda nie wskazuje na poważniejszy nawrót zimy choć zbliża się kwiecień, „kwiecień plecień….”, jak mówi stare przysłowie i nie wiadomo czy nie przyniesie jakiejś brzydkiej, zimnej niespodzianki.

Powitanie i odejście zimy na Świdwiu celebrują stada szpaków. Ten dość pospolity nawet w dużych miastach gatunek w przełomowych okresach na początku i końcu migracji grupuje się nad jeziorem w ogromnych, zwartych stadach liczących nawet do 20 tysięcy osobników. Przed samym zachodem słońca szpaki krążą nad jeziorem i trzcinowiskami wypatrując dogodnego miejsca na nocleg. Często ich gromady przybierają najdziwniejsze, często zmieniające się  formy. Lecąc nisko nad bagnami Świdwia stado wysyła w różne miejsca grupki zwiadowców. Po ich powrocie chyba zapada decyzja dotycząca wyboru miejsca noclegowiska. Z pewnością pozostanie tajemnicą kto i jak podjął taką decyzję, w każdym razie obowiązuje ona wszystkie szpaki. W kolejnych nalotach lądują duże grupy ptaków. W ostatnich kilku latach odbywało się to w bliskim sąsiedztwie naszej wieży, dzięki temu można było obserwować szczegóły spektaklu. Szpaki w grupkach liczących  po kilka osobników siadają na suchych trzcinach, zdarza się że łodygi pękają po ich ciężarem, wtedy przenoszą się na inną łodygę. Zanim całe towarzystwo ulokuje się wygodnie trwa ruch, słychać  piski i krzyki aż do chwili gdy zupełnie jak na jakiś sygnał nastaje spokój i cisza.

Inne ptasie gatunki podobnie jak bieliki na zdjęciu poniżej traktują szpaczy spektakl dość ambiwalentnie, choć małe drapieżniki atakują stado w powietrzu starając się uszczknąć dla siebie jakiegoś szpaka na przekąskę. Nigdy nie zaobserwowaliśmy udanego ataku na zwarte stado. Czasem tylko odłączony od stada osobnik padał łupem sokoła czy krogulca. Jeśli akurat taflę jeziora pokrywa lód można zauważyć jenoty lub lisy ciągnące w kierunku noclegowiska i  pewnie żywo zainteresowane wzbogaceniem diety.

Foto: Przemysław Wójcik

Zupełnie inne zainteresowanie przejawiają ludzie. Już od lat w odpowiedniej porze zbierają się przy wieży zagorzali miłośnicy szpaczego występu.  W tym czasie często odbieramy telefony z pytaniem „ .. już są?. . Jeśli główni aktorzy  przylecieli wkrótce też pojawią się widzowie. Wszyscy przyglądają się w skupieniu. Stada krążąc nad ziemią formują najdziwniejsze kształty i formacje, a to jakieś niby UFO, a to idealna kula ptasich ciał, w innej chwili ogromne cygaro czy grzyb. Od czasu do czasu na krótko pojawiają się na niebie kształty unikalne, niespotykane jak sylwetka lamparta uwieczniona przez aparat fotograficzny.

 Foto: Przemysław Wójcik

Wprawdzie lampart jest nieco obkurtyzowany, bez ogona, trudno jednak wymagać by polskie szpaki znały dokładnie budowę afrykańskiego lamparta. Może to właśnie lampart złośliwie  ukrył ogon.

Po gościnnych występach na Świdwiu szpaki odlatują na południe, większość kończy wędrówkę w Rzymie. Niegdyś migrowały znacznie dalej nawet na północne wybrzeża Afryki. Jednak gdy odkryły ciepłą strefę nad miastem ograniczyły zasięg wędrówek. To ludzie ogrzewając swoje budynki i spalając w silnikach samochodowych tysiące ton paliw płynnych podgrzali środowisko i urządzili szpakom doskonałe warunki do przezimowania. Rzymianie mają świetna okazję do obserwacji ptasiego spektaklu. Jednak każdy kij ma dwa końce. Ponad pięć milionów ptaków przylatujących z północnej Europy co wieczór krąży nad miastem siejąc dziesiątki ton odchodów na ludzi, ulice i samochody. Wieczorne spacery ulicami wiecznego miasta wymagają użycia parasoli, samochody na parkingach przykrywa się folią. Ważniejsze zabytki chronią specjalne patrole emitujące głośnikami ostrzegawcze głosy szpaków atakowanych przez powietrznego drapieżnika. Cieszą się jedynie ornitolodzy, ich przedmiot badań krąży nad głowami badaczy i można bez żadnej fatygi dokonać obserwacji. Już odkryto w jaki sposób ptaki reagują na nagłą zmianę kierunku lotu. Ponoć każdy szpak stosując powtarzalny schemat bacznie śledzi ruchy 6-7 sąsiednich ptaków. Wystarczy że jeden dokona korekty lotu a już w ułamku sekundy jest reakcja pobliskich osobników. Nie wyjaśnia to jednak kto kieruje całym stadem, kto zapoczątkowuje  „reakcję łańcuchową” w mgnieniu oka obejmującą całą chmarę.

Wracając na nasze podwórko. Często słyszymy opowieści w stylu „ ..w moim ogródku pojawia się ptak, jest…”. Wypowiedź kończy pytanie „co to może być?”. Problem najczęściej dotyczy szpaka lub kosa. Są to dość podobne gatunki, jednak nie wnikając w szczegóły wyglądu można je odróżnić po sposobie poruszania się po ziemi. Szpak biega, kos skacze. Inne różnice widać na załączonych poniżej fotografiach. Ponoć jeden obraz mówi więcej niż tysiąc słów.

Szpak /Sturnus vulgaris/ samiec w „galowej” szacie. Foto: Cezary Korkosz

Kos / Turdus merula/ samica. Foto: Cezary Korkosz

 

KO

Wilki Świdwia

Prawie dwadzieścia lat temu zauważyliśmy małą watahę wilków przebiegającą po zamarzniętym jeziorze Świdwie. Jak trzy duchy zwierzęta przecięły zachodnią zatokę i przepadły w oczeretach. Grubość lodu pozwoliła na podejście i sprawdzenie tropów wyraźnie odciśniętych w śniegu. Od tego czasu kilka razy do roku trafialiśmy na ślady ich pobytu. Obserwowaliśmy okresy kilkudniowej, wzmożonej aktywności przedzielane kilkoma tygodniami ”wilczej posuchy”. Informacje uzyskiwane od leśników niemieckich wskazywały że wataha poluje na zmianę po polskiej i niemieckiej stronie granicy. W podobny sposób gospodarowali nasi przodkowie, łowcy z mezolitu, którzy okresowo wędrowali między terenami obfitującymi w zwierzynę. W ten sposób nie dopuszczano do nadmiernego wyjałowienia żadnego łowiska. Wilki prowadzą bardzo skryty tryb życia, mimo wielu poszukiwań tylko kilka razy dały zaobserwować się na żywo. Największa widziana wataha liczyła sześć osobników. Przez ostatnie kilkanaście lat wilki i ludzie żyją na jednym terenie nie wchodząc sobie wzajemnie w drogę. Wprawdzie po ujawnieniu obecności wilków w Puszczy Wkrzańskiej pojawiło się mnóstwo informacji dotyczących ataków watah krwiożerczych zwierząt ponoć nawet na turystów odpoczywających przy parkingu w Trzebieży, jednak nie należy ich traktować zbyt poważnie. W Polsce po 1945 roku nie odnotowano skutecznego ataku wilków na człowieka. Wcześniej ponoć tylko Czerwony Kapturek padł łupem złego wilka, ale to dla tegoż ostatniego cała afera nie skończyła się zbyt dobrze. Nasze wilki boją się i omijają ludzi, jednak trzeba pamiętać że są sprawnymi myśliwymi i muszą sobie radzić by przetrwać, większość z nas też nie przestrzega diety wyłącznie wegetariańskiej. Zwierzęta hodowlane można w prosty i tani sposób zabezpieczyć przed atakami zapewniając sobie monopol na ich mięso.

Poniżej fragment notatki dotyczącej oględzin miejsca polowania watahy wilków.

Znaleźliśmy martwą łanię oprawioną na wilczy sposób. To już szósty, pewny łup wilków w promieniu dwóch kilometrów od tego miejsca. Mimo nocnego deszczu, który nieco zatarł ślady udało się odtworzyć przebieg wydarzenia.

Kilkadziesiąt metrów od padliny odnaleźliśmy miejsce gdzie leżało kilka kłaczków sierści i plamek krwi. Tu prawdopodobnie nastąpił pierwszy atak i tu łania odniosła pierwszą ranę.

 

Trzydzieści metrów dalej nastąpił drugi atak. Zakończył się kolejną porcją kłaczków sierści  i niewielkim jeszcze krwotokiem. 

Łania przebiegła jeszcze siedem-osiem metrów i uległa trzeciemu atakowi. Tu włączył się kolejny napastnik, wgryzł się nisko w szyję i przeciął tętnicę powodując masywny krwotok i chwilowo zatrzymał krwawiącą ofiarę.

Po kilku chwilach łania ostatkiem sił przemieszcza się jeszcze 9-10 metrów krwawiąc obficie. Krwawa ścieżka składała się z drobnych, rozproszonych kropli co wskazuje że padały w ruchu z pewnej wysokości. 

W końcu padła wykrwawiając się ostatecznie. Krew pokryła glebę i rośliny dużymi plamami w małym rozproszeniu.

W czasie pożerania zdobyczy wilki przesunęły ją około dwóch metrów. Na szyi miała dwa ślady dwóch ataków. Pierwszy bezpośrednio pod żuchwą jedynie pozbawił ofiarę powietrza osłabiając ją. Drugi ulokowany niżej spowodował śmiertelny  krwotok. Taki układ ran wskazuje że łania była zabita jednocześnie przez dwa wilki. Obydwa zawisły u jej szyi. 

Następny etap to pożeranie zdobyczy. Zgodnie ze sztuką wilki przecięły skórę i powłoki brzuszne, wypatroszyły zdobycz a następnie zjadły mięso i wnętrzności.

 

Jest to pierwszy badany przez nas  przypadek kiedy zjadły opróżniony żołądek. Zawierał niewiele słabo strawionego pokarmu co sugeruje że łania została zabita wieczorem poprzedniego dnia jeszcze na początku żerowania. 

Żywa łania ważyła 75-80 kilogramów i łącznie z podrobami dostarczyła 30-35 kg mięsa nadającego się do zjedzenia. Jeden wilk potrafi zjeść do 4 kg mięsa. W polowaniu i pożeraniu zdobyczy uczestniczyło 6-7 wilków. Inne zwierzęta zjadły niewiele. Lisy i jenoty unikają świeżej wilczej uczty aby nie wpisać się w kartę dań. Ptaki miały tylko 2 godziny czasu po wschodzie słońca i wiele nie zwojowały. Bielik maksymalnie zjada do 0,5 kg, kruki po 0,20 kg. Bieliki były dwa, kruków 16 czyli razem mogły zjeść do czterech-pięciu kilogramów mięsa.

06 marca 2017

06 marca 2017 r.

Dzisiejsze liczenie ptactwa było prawdziwą przyjemnością ranek nad jeziorem okazał się w miarę ciepły, słoneczny i hałaśliwy. Gęgawy urządziły nad rezerwatem prawdziwą „bitwę o Anglię”. Podniecone pary jak formacje walczących myśliwców śmigają w  przestrzeni powietrznej. Na wodzie i w szuwarach też trwa wrzask oraz zamieszanie. Poranne liczenie wykazało czternaście par i kilkadziesiąt osobników w zwartym stadzie. To tylko w  zasięgu wzroku, kto wie ile jeszcze buszuje w trzcinowiskach lub żeruje na okolicznych, podtopionych łąkach. Trudno usłyszeć inne ptaki nawet bąki, które już wprawdzie jeszcze cicho i nieśmiało zaczynają buczeć po swojemu.

Buczy już nawet nasz stary sąsiad zwany „Panem na delegacji”. Ten dziwny przydomek otrzymał za regularne znikanie z domu i dalekie loty nad akwenami Świdwia. „Pan…”  mieszka tuż za rzeczką, kilkadziesiąt metrów od naszej wieży i stosunkowo łatwo daje się obserwować. Pojawia się za każdym razem w innym miejscu, kilka, kilkanaście metrów od gniazda, wspina się powolutku na trzciny. Długimi palcami każdej stopy obejmuje wiązki łodyg. W pewnym momencie znika by po chwili  wzlecieć ponad trzcinowy gąszcz. Wznosi się kilka metrów w powietrze i powoli, majestatycznie leci w kierunku wieży.

Bąk widziany z wieży. Foto: Lech Karauda

Omija ją łagodnym łukiem i wzdłuż kanału spokojnie pracując skrzydłami znika w perspektywie brzegów. Ten zwyczaj bardzo nas zastanawia, bo jeśli bąk buczy manifestując swoje prawa do terytorium to dlaczego regularnie fruwa na odległe obce tereny gdzie aż gęsto jest od jego buczących pobratymców. Takie zachowania najczęściej obserwujemy w sezonie lęgowym czyli w okresie wzmożonej działalności aprowizacyjnej. Tak mało wiemy o tajnikach życia zwierząt że przypisujemy im cechy i zachowania charakterystyczne dla ludzi. Oto kilka pomysłów dotyczących naszego sąsiada:

  • „Pan… „ leci na zachodni brzeg jeziora B gdzie poluje na małe ryby, mięczaki, duże owady i ich larwy. Żabie i kijance też nie przepuści. Tam brak trzcinowisk a między wysepkami porośniętymi łanami turzyc bąki nie gniazdują.
  • „Pan…” kłusuje po cichutku na obcym terytorium.
  • Najbardziej ludzką jest wersja sformułowana przez pewnego turystę, który ujawnił dogłębną znajomość tematu: „ ma drugą babę na tamtym końcu jeziora i większe  obowiązki”.

To tylko takie dywagacje, trzeba wrócić do tego co widać, choć widać niewiele. Dla własnego bezpieczeństwa dobrze jest zamaskować się  upodobnić do elementów swego siedliska i tu bąk osiągnął wirtuozerię. Seria pionowych pasków i kropek w ubarwieniu ukrywa sylwetkę ptaka przed okiem obserwatora. Zaniepokojony bąk podnosi długi, ostry dziób, wyciąga się do góry i znika na tle pionowych suchych trzcin. Podobno nawet kołysze się jak łodyga trzciny na wietrze. Samiec przedstawiony na zdjęciu, schwytany „chłodnym okiem” kamery zmusza nas do szukania odpowiedzi na pytanie „widzimy brzuszek czy plecy?”.

Bąk w trzcinach. Foto: Cezary Korkosz

W tym tekście nic tylko samce i samce a co z tzw. płcią przeciwną?. W czasie gdy panowie głośno buczą i czasami raczą pokazywać się obserwatorom, panie wysiadują jaja lub zajmują się potomstwem. Nasza „Pani na delegacji” pod koniec sezonu lęgowego dorabia polując przy zastawce na Gunicy bacznie jednak obserwując strefę powietrzną nad gniazdem. Wystarczy że pojawi się tam patrolujący błotniak stawowy a już narazi się na interwencję agresywnej, wrzaskliwej ptasiej mamy.

Bąki odlatują na zimę do zachodniej i południowej Europy ale często zdarzają  się osobniki zimujące u nas. Kilka razy w zimie trafiły do nas bąki chore lub osłabione z innych przyczyn. Choć wydają się zupełnie niegroźne są jednak bardzo niebezpieczne. Ostry, przypominający sztylet dziób może zadać głębokie rany. Pewną turystkę tylko okulary uratowały przed utratą oka.

Kilkuletnie badania liczebności tego gatunku wykazały populację 16-18 terytorialnych samców. Do sporego obszaru na północno-zachodnim sektorze rezerwatu nie udało się nam dotrzeć. Tam nie można ani dojść ani dopłynąć a przedzieranie się przez bagna, szuwary i małe jeziorka pełne osadów organicznych przyniesie przyrodzie więcej szkody niż pożytku.

Malutkim kuzynem bąka jest bączek, którego i tak bardzo niska liczebność ostatnio dramatycznie spada.  Rezerwat Świdwie może poszczycić się 3-4 hałasującymi w porze lęgowej samcami. Na nieprzebadanym terenie mogą żyć jeszcze 2-3 samce oczywiście z odpowiednią liczbą samic i młodzieży. Jedna para od kilkunastu lat gniazduje regularnie przy pomoście prowadzącym do czatowni. W zestawieniu z długością życia ptaka sięgającą dziesięciu lat można wydedukować że miejsce jest w jakiś sposób dziedziczone. Nie wiemy czy zajmowane jest przez inną parę czy też wdowiec lub wdówka dobierają sobie nowego partnera. Nawet nie wiemy czy bączki jak gęgawy żyją monogamicznie całe życie z jednym partnerem, czy corocznie dobierają się w pary.

Za dwa, trzy tygodnie gęgawy zajmą się wysiadywaniem jaj i wodzeniem piskląt. Ustaną dzikie wrzaski do głosu dojdą inne gatunki w tym bąki. Ich kuzyni bączki jak tylko przylecą z zachodniej Afryki też, tylko że one wydzierają się tak wieloma różnymi głosami że trudno je rozpoznać.

KO



Ptasie imperium

blisko Szczecina

Mapa dojazdu