logo

Awifauna

Awifauna rezerwatu "Świdwie" 

Sprawozdanie z monitoringu przeprowadzonego w okresie wrzesień 2009 - sierpień 2010 oraz wytyczne metodyczne do prowadzenia monitoringu

Michał Jasiński, Artur Staszewski

Szczecin 2010
1. Metodyka
Badania prowadzone były od września 2009 do sierpnia 2010 roku. Starano się przeprowadzać po dwie kontrole w miesiącu, lecz ze względu na trudne warunki zimowe w styczniu przeprowadzono tylko jedną kontrolę, zamieniając ją na bardziej efektywną w porze lęgowej. Daty kontroli przedstawione są w tab. 4.
Liczenia ptaków wodno-błotnych prowadzono z wieży obserwacyjnej przy użyciu lunet. Liczenia ptaków na noclegowiskach (gęsi, szpaki, żurawie) prowadzono wg metodyki Staszewskiego i Niedźwieckiego (1994). Prowadzono też obejścia rezerwatu notując pozostałe gatunki ptaków i ich większe liczebności.  
Lęgowe ptaki wodne i błotne Non-Passeriformes były liczone metodą zaproponowaną przez Borowiec i innych (1981). Ptaki wróblowe Passeriformes liczono przy użyciu metody kartograficznej Tomiałojcia (1980). Dla gatunków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej uwzględniano metody opisane przez Chylareckiego i innych (2009). Stosowano stymulację głosową perkozka, kokoszki, zielonki, kropiatki, derkacza i podróżniczka. Do liczeń używano łodzi typu canoe opływając nią, wzdłuż linii brzegowej, część A i B jez. Świdwie wraz z zatokami. Poza tym obchodzony był cały rezerwat wzdłuż jego granic i groblą we wschodniej części. W miarę możliwości wchodzono również w głąb rezerwatu, zwłaszcza na Bagno Gytia i tereny leśne. 

 
2. Wyniki
W trakcie prowadzonego od września 2009 roku do sierpnia 2010 roku na obszarze rezerwatu ?Świdwie? stwierdzono 131 gatunków ptaków, z czego 96 uznano za lęgowe (tab. 2). Odnotowano tu 23 gatunki z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej w tym 14 jest tutaj lęgowych (tab. 1).

2.1. Przegląd wybranych gatunków
Łabędź niemy Cygnus olor (L - lęgowy). W rezerwacie stwierdzono gniazdowanie 7 par, natomiast całkowitą populację szacuje się na 7-10 par. Po sezonie lęgowym najliczniej obserwowany był w okresie jesiennym ? do 47 osobników. W latach 90. po sezonie lęgowym odnotowywano łabędzie nieme w podobnej ilości (Czeraszkiewicz i Staszewski 2004), jednak już populacja lęgowa była trzykrotnie wyższa (Staszewski i Czeraszkiewicz 2000).
Łabędź krzykliwy Cygnus cygnus. Jedna obserwacja: 2 dorosłe ptaki 9.XII.2009 r.


Gęgawa Anser anser (L). Lęgową populację oszacowano na 30-40 par. Po sezonie lęgowym odnotowywano głównie pojedyncze ptaki, maksymalnie do 10-20 osobników. W latach 90. odnotowano najpierw gwałtowny wzrost lęgowej gęgawy do 170-190 par w roku 1993, po czym liczebność zaczęła maleć do 30-40 par w 1998 r. (Staszewski i Czeraszkiewicz 2000). Stwierdzona w 2010 roku wielkość populacji lęgowej jest więc bardzo zbliżona do tej z końca lat 90. Poza sezonem lęgowym podczas niniejszych badań w rezerwacie obserwowano gęgawę sporadycznie i w małych ilościach (do 10 os.), natomiast w latach 90. Jezioro było regularnym pierzowiskiem tego gatunku, a w duże stada ptaków obserwowano przez większą część roku, z największą liczebnością do 510 os. w sierpniu (Czeraszkiewicz i Staszewski 2004).


Gęś zbożowa Anser fabalis i gęś białoczelna Anser albifrons. W trakcie prowadzonego monitoringu nie odnotowano aby gęsi wykorzystywały jezioro Świdwie jako noclegowisko podczas migracji. W okresie jesiennym obserwowano jedynie kilkakrotnie migrujące gęsi, a wiosną raz stwierdzono pojedynczą gęś białoczelną i zbożową odpoczywające na jeziorze. Jedynie obserwacja nisko latającego nad jeziorem stadka 34 gęsi białoczelnych dokonana o świcie na początku grudnia może dotyczyć nocujących ptaków. W latach 1990-1998 gęsi regularnie wykorzystywały jezioro jako noclegowisko podczas migracji, maksymalne liczebności ? po 13000 os. odnotowano w roku 1990 i 1991 (Czeraszkiewicz i Staszewski 2004).


Świstun Anas penelope. W okresie jesiennym obserwowany regularnie w stadach do 15 osobników, natomiast w okresie wiosennym najliczniej odnotowany w końcu marca - 17 os., a ostatnie ptaki obserwowano do połowy maja. W latach 90. obserwowany w dużo większych stadach: do 393 os. wiosną i 200 ptaków jesienią (Czeraszkiewicz i Staszewski 2004).


Krakwa Anas strepeta (L). W roku 2010 stwierdzono 9-10 par lęgowych. Po spiętrzeniu wody w latach 90. gnieździło się po ok. 15 par (Staszewski i Czeraszkiewicz 2000).


Cyraneczka Anas crecca. Regularnie obserwowana na przelotach, w okresie jesiennym obserwowano do 142 osobników, w okresie letnim do 130 ptaków. natomiast latem obserwowano do 49 os. W latach 90. odnotowywana w podobnych ilościach (Czeraszkiewicz i Staszewski 2004).


Krzyżówka Anas platyrhynchos (L). W roku 2010 gnieździło się 18-30 par. Podczas wcześniejszych badań, w 1994 roku, Staszewski i Czeraszkiewicz (2000) liczebność krzyżówki ocenili na 130-150 par. Podobny, 6-o krotny spadek liczebności tego gatunku (z 65-75 par w latach 1982-1987 do 9-15 par w latach 1999-2000) odnotowano na Jez. Łuknajno (Osojca 2005). Po sezonie lęgowym na jez. Świdwie krzyżówkę obserwowana regularnie w stadach do 190 os.
Rożeniec Anas acuta. Dwukrotnie obserwowano 3 osobniki: 27 III oraz 26 VI 2010 r. 


Cyranka Anas querquedula (L). W sezonie lęgowym 2010 roku (od połowy maja do końca czerwca) obserwowano do 2 par. Po sezonie lęgowym obserwowano do 14 osobników (14.IV.2010). W latach 1994-1995 liczebność oszacowano na 10-12 par (Staszewski i Czeraszkiewicz 2000).


Głowienka Aythya ferina (L). W roku 2010 stwierdzono 4 pary lęgowe, natomiast na początku lat 90. gnieździło się 28-35 par (Staszewski i Czeraszkiewicz 2000). Po sezonie lęgowym obserwowana w stadach do 120 os. w okresie jesiennym i do 97 os. w okresie wiosennym. W latach 90. odnotowywana była liczniej (Czeraszkiewicz i Staszewski 2004).


Czernica Aythya fuligula (L). W roku 2010 stwierdzono gniazdowanie 3 par. W latach 90. lęgła się znacznie liczniej - 30 i 16 par stwierdzono w latach 1994 i 1995 (Staszewski i Czeraszkiewicz 2000). Po sezonie lęgowym obserwowana w stadach do 70 os. w okresie jesiennym i do 200 os. w okresie wiosennym. W podobnych liczebnościach odnotowywana była w latach 90. (Czeraszkiewicz i Staszewski 2004).


Ogorzałka Aythya marila. W okresie jesiennym trzykrotnie obserwowano w stadzie czernic i głowienek 1-5 osobników, ponadto wiosną jedna obserwacja pojedynczego ptaka (27.III.2010).


Gągoł Bucephala clangula (L). Stwierdzono 5-7 par lęgowych. W okresie jesiennym najliczniej obserwowany był na przełomie października i listopada (do 41 os.), natomiast największe stado odnotowano w okresie wiosennym ? 114 os. 27.III.2010 r. W latach 90. obserwowany w mniejszych koncentracjach: w okresie wiosennym do 70 os. natomiast w okresie jesiennym do 37 os. (Czeraszkiewicz i Staszewski 2004).


Bielaczek Mergus albellus. Obserwowany dwukrotnie ? 1 os w grudniu 2009 oraz 9 w marcu 2010. W latach 90. obserwowano w koncentracjach do 58 os. (Czeraszkiewicz i Staszewski 2004).


Nurogęś Mergus merganser. Podczas prowadzenia badań odnotowano dwukrotnie po 2 ptaki. W latach 90., podobnie jak poprzedni gatunek, obserwowano regularniej w koncentracjach do 50 os. (Czeraszkiewicz i Staszewski 2004).


Perkozek Tachybaptus ruficollis (L). W roku 2010 stwierdzono zaledwie 2 pary ? jedną na bagnie Gytia oraz kolejną w szuwarach między częścią ?A? i ?B? jeziora Świdwie. W latach 1992 i 1994, liczebność perkozka oceniono na 30 i 35 par (Staszewski i Czeraszkiewicz 2000).


Perkoz dwuczuby Podiceps cristatus (L). W roku 2010 gnieździło się 6 par. W latach 1994-1995 Staszewski i Czeraszkiewicz (2000) stwierdzili na jeziorze 32-40 par. Spadek liczebności w ostatnich latach wykazano także dla innych stanowisk w regionie (m.in. Ławicki et al. 2007, obs. własne) oraz kraju (m.in. Osojca 2005, Antczak i Górski 2007, Nowakowski i Górski 2009). W latach 90. po sezonie lęgowym na jez. Świdwie obserwowano koncentracje do 40 os. w okresie jesiennym oraz do 32 os. w okresie wiosennym (Czeraszkiewicz i Staszewski 2004). Podczas prowadzonego monitoringu poza sezonem lęgowym obserwowano do 9 os.


Bąk Botaurus stellaris (L). W sezonie lęgowym 2010 stwierdzono 7 terytorialnych samców (mapa 1). Ciekawostką jest znalezienie zajętego gniazda na bagnie Gytia, pomimo niestwierdzenia na jego obszarze samca. Polak i Kasprzykowski (2009a) podają, że w związku z specyficznym sposobem kojarzenia samice mogą gnieździć się w znacznych odległościach od stanowisk samców. W latach 1981-1998 obserwowano duże wahania liczebności od 6 do 21 samców (Staszewski i Czeraszkiewicz 2000). Jednym z czynników niekorzystnie wpływającym na liczebność bąka są ostre i srogie zimy (m.in. Dombrowski 2007). Najniższą liczebność tego gatunku w rezerwacie ?Świdwie? odnotowano w roku 1997 (6 samców) poprzedzonym właśnie srogą zimą. Także stwierdzenie jedynie 7 samców w trakcie prowadzenia niniejszych badań niewątpliwie związane jest z ostrą i długotrwałą zimą 2009/2010. W ostatnich latach w kraju odnotowano wzrost liczebności bąka (Tomiałojć i Stawarczyk 2003, Dombrowski 2007), a na większości stanowisk jego populacja jest stabilna (m.in. Osiejuk 2005, Ławicki et al. 2007, Nowakowski i Górski 2009, Polak i Kasprzykowski 2009b). Podczas monitoringu stwierdzono 1 osobnika bąka 26 grudnia 2009 roku, zimujące pojedyncze ptaki obserwowano także w latach 90. (Staszewski i Czeraszkiewicz 2000, Czeraszkiewicz i Staszewski 2004).


Bączek Ixobrychus minutus (L). Jedną parę obserwowano w sąsiedztwie strażnicy, dodatkowo pojedynczego ptaka, być może z innej pary obserwowano w północnej części rezerwatu (K. Adamczak ? inf. ustna, mapa 1). W latach 90. nieregularnie gnieździła się 1 para (Staszewski i Czeraszkiewicz 2000).


Czapla biała Egretta alba. Obserwowano po 1-5 osobników, najwięcej ? 5 os. ? odnotowano 20 lipca 2010 r. Ciekawostką fenologiczną jest obserwacja 1 osobnika 11 lutego 2010 roku w trakcie srogiej zimy. W latach 1990-1998 odnotowana tylko raz (Czeraszkiewicz i Staszewski 2004).


Błotniak stawowy Circus aeruginosus (L). W roku 2010 gnieździło się 7-8 par (mapa 2). W podobnej liczebności gnieździł się w latach 1989 i 1991, czyli przed podniesieniem poziomu wody w jeziorze, natomiast w latach 1992-1997 gniazdowało już 10-23 par (Staszewski i Czeraszkiewicz 2000). W latach 80. i 90. w różnych regionach kraju obserwowano wzrost liczebności tego ptaka (m.in. Kupczyk 2000, Staszewski i Czeraszkiewicz 2000, Tomiałojć i Stawarczyk 2003, Sikora et al. 2007), natomiast ostatnio znów zauważa się spadek jego liczebności (m.in. Osojca 2005, Nowakowski i Górski 2009). Również niniejsze badania mogą być potwierdzeniem tego stanu.


Kropiatka Porzana porzana (L). W roku 2010 stwierdzono zaledwie 3 rewiry (mapa 3). W latach 1991-1995 liczebność wahała się od 4 do 30 samców (Staszewski i Czeraszkiewicz 2000).


Zielonka Porzana parva (L). W trakcie badań wykryto 27 par tego gatunku, natomiast jej całkowitą liczebność oszacowano na 30-35 par (mapa 3). Najliczniej występowała w szuwarach pomiędzy częściami ?A? i ?B? jeziora Świdwie. Zielonki po zajęciu terytoriów już od początku maja nie odzywają się intensywnie, a znaczna część ptaków milknie w ogóle (Lontkowski 2009). Zaobserwowano to także podczas prowadzenia niniejszych badań. Na podstawie wykonywanych z brzegów jeziora w końcu kwietnia i na początku maja nasłuchów stwierdzono zaledwie 5 stanowisk, natomiast resztę wykryto stosując stymulację głosową podczas pływania. Na stymulację głosową ptaki nie odzywały się głosem godowym a jedynie cichymi głosami zaniepokojenia, bardzo często także pary podchodziły bardzo blisko obserwatora. Takie zachowanie potwierdzają także inni badacze (m.in. Lontkowski 2009). W porównaniu z wynikami z lat 90., kiedy to populację tego gatunku w rezerwacie oceniano na 50-60 par (Staszewski i Czeraszkiewicz 2000), nastąpił spadek liczebności zielonki. Pomimo tego spadku jezioro Świdwie nadal jest największą ostoją tego gatunku na Pomorzu Zachodnim. Stwierdzona w 2010 roku liczebność zielonki stanowi 2-3% krajowej populacji ocenianej obecnie na 1200-1800 par (Sikora et al. 2007).


Derkacz Crex crex (L). Stwierdzono 3-4 stacjonarne samce, 3 samce odzywały się na łące w północnej części rezerwatu, kolejnego samca słyszano raz na łące koło Zalesia (mapa 4). W latach 1992-1994 występował w podobnej liczebności (Staszewski i Czeraszkiewicz 2000).


Kokoszka Gallinula chloropus (L). Podczas badań wykryto 12 stanowisk, głównie we wschodniej części jeziora Świdwe. 


Łyska Fulica atra (L). W roku 2010 stwierdzono zaledwie 8 par lęgowych. W porównaniu z danymi z lat 90. nastąpił drastyczny spadek liczebności tego gatunku. Pod koniec XX w. jej liczebność w rezerwacie szacowano na 300-600 par (Staszewski i Czeraszkiewicz 2000). Podobny spadek liczebności łyski odnotowano także w innych regionach kraju, m.in. w rezerwacie ?Jezioro Łuknajno? jej liczebność spadła z 105-115 par w latach 1982-1987 do 3-6 w latach 1999-2002 (Osojca 2005) a w Narwiańskim Parku Narodowym aż z 2000-2100 w latach 1979-1981 do 19-20 w roku 2000 (Nowakowski i Górski 2009). W rezerwacie ?Świdwie? drastycznie zmniejszyła się także liczebność łyski poza sezonem lęgowym. Podczas niniejszych badań w tym okresie największe odnotowane stado liczyło 67 osobników, natomiast w latach 90. regularnie obserwowano duże stada z największą koncentracją liczącą 2450 osobników (Czeraszkiewisz i Staszewski 2004).


Żuraw Grus grus (L). W roku 2010 stwierdzono 11-15 par żurawia (mapa 4). W podobnej liczebności (10-19 par) gnieździł się w latach 90. (Staszewski i Czeraszkiewicz 2000). Jesienią 2010 na bagnie Gytia stwierdzono 1480 osobników (5 październik) na zbiorowym noclegowisku. Znaczne koncentracje odnotowano także w okresie letnim 2010 (do 400 os. 30 sierpnia). W latach 90. w okresie jesiennym na noclegowisku odnotowywano zaledwie do 250 os. (Czeraszkiewicz i Staszewski 2007). 


Czajka Vanellus vanellus (L). W rezerwacie stwierdzono gniazdowanie 3 par. W porównaniu z danymi z lat 90. nastąpił duży spadek liczebności tego gatunku. Staszewski i Czeraszkiewicz (2000) podają, że gnieździło się wtedy regularnie 8-10 par, z czego 8 w szuwarach jeziora Świdwie. W roku 2010 jedynie dwie pary gnieździły się w tym siedlisku. Po sezonie lęgowym liczniej obserwowana w lipcu w trakcie przelotów, w tym stado 80 ptaków żerujących na skoszonych łąkach w rezerwacie 20 lipca.


Kszyk Gallinago gallinago (L). W roku 2010 gnieździło się 19-20 par. Po 5 par wykryto na łąkach przy bagnie Gytia, wzdłuż południowo-zachodniego brzegu jeziora oraz na łąkach na południe od Zalesia, ponadto po 2 pary gnieździły się na śródleśnych łąkach w północnej części rezerwatu oraz w szuwarach w centralnej części jeziora. W latach 90. w rezerwacie zaobserwowano spadek liczebności kszyka z 28-40 do 16 par (Staszewski i Czeraszkiewicz 2000). Po sezonie lęgowym obserwowany sporadycznie, z powodu skrytego trybu życia.


Słonka Scolopax rusticola (L). W rezerwacie stwierdzono co najmniej 4 pary lęgowe.


Samotnik Tringa ochropus (L). Wykryto 2 terytoria w północnej części rezerwatu. W latach 90. po spiętrzeniu wody gnieździło się 0-4 par (Staszewski i Czeraszkiewicz 2000).


Rybitwa czarna Chlidonias nigra (L). Liczebność w sezonie lęgowym w 2010 roku oceniono na 0-3 par. Podczas kontroli regularnie obserwowano do 6 ptaków w części ?B? Jez. Świdwie i pomimo braku stwierdzenia gniazdowania nie można jego wykluczyć. W latach 90. regularnie gnieździła się w liczebności 14-80 par (Staszewski i Czeraszkiewicz 2000). 


Puszczyk Strix aluco (L). Dwie pary lęgowe, jedną parę stwierdzono w olsie w zachodniej części rezerwatu, natomiast kolejną w lasach w północnej części.
Zimorodek Alcedo atthis (L). W roku 2010 stwierdzono jedną parę lęgową we wschodniej części rezerwatu (mapa 5). Poza sezonem lęgowym obserwowano regularnie po 1-2 osobniki.


Dzięcioł czarny Dryocopus martius (L). 4 pary w lasach na granicy rezerwatu (mapa 5).


Lerka Lullula arborea (L). Jedna para gnieździła się na granicy rezerwatu koło Bolkowa (mapa 8).


Podróżniczek Luscinia svecica (L). Podczas kontroli stwierdzono 38 stacjonarnych samców (mapa 6), natomiast całą populację szacuje się na 40-45 par, oznacza to, że rez. ?Świdwie? jest jednym z największych ostoi tego gatunku na Pomorzu Zachodnim. W ostatnich latach znaczne liczebności stwierdzono także na Międzyodrzu ? 45-55 par w 2006 roku (Ławicki et al. 2007) oraz na Bagnach Krępskich ? 23-31 par w 2007 roku (Staszewski 2009). W latach 1994-1998 w rezerwacie stwierdzano od 16 do 28 par (Staszewski i Czeraszkiewicz 2000), oznacza to, że nastąpił niemal dwukrotny wzrost jego liczebności. W Polsce dominuje trend spadkowy praktycznie na wszystkich stanowiskach tego gatunku (Tomiałojć i Stawarczyk 2003, Sikora et al. 2007). Jednak w ostatnich latach w okolicach Wrocławia (Orłowski et al. 2008) a także kilku innych krajach środkowej i zachodniej Europy (BirdLife International 2004) odnotowano wyraźny wzrost liczebności. Liczebność podróżniczka w Polsce obecnie ocenia się na 1300-1800 par (Sikora et al. 2007), co oznacza że w rezerwacie ?Świdwie? gnieździ się ok. 3% krajowej populacji tego gatunku.


Kląskawka Saxicola rubicola (L). W roku 2010 stwierdzono lęgi 1-2 par w południowo-zachodniej części rezerwatu. W roku 1991 w rezerwacie stwierdzono pierwszy w 20. wieku lęg tego gatunku na Pomorzu Zachodnim, natomiast obecnie w sąsiedztwie rezerwatu znanych jest ok. 9 stanowisk (Staszewski i Czeraszkiewicz 2000, Ławicki 2006).


Wąsatka Panurus biarmicus (L). W trakcie kontroli rezerwatu stwierdzono 35-40 par, natomiast całkowitą populację szacuje się na 60-80 par (mapa 7). We wcześniejszych latach liczebność jej szacowano na 100-200 par w roku 1994 oraz 50-60 w roku 1997 po srogiej zimie (Staszewski i Czeraszkiewicz 2000). Po srogich i ostrych zimach na lęgowiskach notuje się znaczne spadki liczebności tego gatunku. Niewątpliwie w ostatnich latach na terenie rezerwatu wąsatka gnieździ się liczniej niż pokazują to tegoroczne wyniki. Podczas monitoringu wąsatkę obserwowano regularnie także poza sezonem lęgowym w liczebności do 54 os. w okresie jesiennym oraz do 15 os. w okresie zimowym.


Gąsiorek Lanius collurio (L). W granicach rezerwatu stwierdzono gnieżdżenie się 5 par (mapa 8). 


Srokosz Lanius excubitor (L). W 2010 roku stwierdzono 3 pary gnieżdżące się na obrzeżach rezerwatu, ponadto pojedyncze osobniki obserwowano w ciągu całego roku.


Szpak Sturnus vulgaris (L). W rezerwacie obserwowano wielotysięczne koncentracje szpaków nocujących w trzcinowiskach. Największe stada odnotowywano jesienią 2009 roku, kiedy to stwierdzono maksymalnie 17000 osobników nocujących na Bagnie Gytia 19 października. W okresie wiosennym i letnim 2010 roku odnotowano m.in. 4500 os. 27 marca, 5500 os. 12 kwietnia oraz 4000 os. 10 lipca.


Pozostałe gatunki lęgowe dla których określono liczebności (w nawiasie podano liczbę par): jastrząb Accipiter gentili (0-1), myszołów Buteo buteo (1), kobuz Falco subbuteo (0-1), krętogłów Jynx torquilla (3), słowik szary Luscinia luscinia (9), świerszczak Locustella neavia (11), strumieniówka Locustella fluviatilis (9), zniczek Regulus ignicapilla (9), remiz Remiz pendulinus (4-5).

Tabela 1. Liczebność stwierdzone oraz szacunkowe gatunków lęgowych i prawdopodobnie lęgowych wymienionych w Załączniku I Dyrektywy Ptasiej w rezerwacie ?Świdwie? w roku 2010.

Lp. Nazwa łacińska Nazwa polska Liczebność
stwierdzona szacunkowa
1 Bucephala clangula gągoł 5-7 
2 Botaurus stellaris bąk 7-8 
3 Ixobrychus minutus bączek 1-2 
4 Circus aeruginosus błotniak stawowy 7-8 
5 Porzana porzana kropiatka 3 
6 Porzana parva zielonka 27 30-35
7 Crex crex derkacz 3-4 
8 Grus grus żuraw 11-15 
9 Chlidonias niger rybitwa czarna 0-3 
10 Alcedo atthis zimorodek 1 
11 Dryocopus martius dzięcioł czarny 4 
12 Lullula arborea lerka 1 
13 Luscinia svecica podróżniczek 38 40-45
14 Lanius collurio gąsiorek 5 

Tabela 2. Spis gatunków wraz ze statusem stwierdzonych w rezerwacie ?Świdwie? od września 2009 do sierpnia 2010 .
Lp. Nazwa łacińska Nazwa polska Status w rezerwacie Załącznik I Dyrektywy Ptasiej Polska Czerwona Księga Zwierząt
1 Cygnus olor łabędź niemy L  
2 Cygnus cygnus łabędź krzykliwy N + 
3 Anser fabalis gęś zbożowa N  
4 Anser albifrons gęś białoczelna N  
5 Anser anser gęgawa L  
6 Anas penelope świstun N CR
7 Anas strepera krakwa L  
8 Anas crecca cyraneczka N  
9 Anas platyrhynchos krzyżówka L  
10 Anas acuta rożeniec N EN
11 Anas querquedula cyranka L  
12 Aythya ferina głowienka L  
13 Aythya fuligula czernica L  
14 Aythya marila ogorzałka N  
15 Bucephala clangula gągoł L  
16 Mergus albeus bielaczek N + 
17 Mergus merganser nurogęś N  
18 Phasianus colchicus bażant L  
19 Podiceps cristatus perkoz dwuczuby L  
20 Tachybaptus ruficollis perkozek L  
21 Phalacrocorax carbo kormoran N  
22 Botaurus stellaris bąk L + LC
23 Ixobrychus minutus bączek L + VU
24 Egretta alba czapla biała N + 
25 Ardea cinerea czapla siwa N  
26 Milvus milvus kania ruda N + NT
27 Haliaeetus albicilla bielik N + LC
28 Circus aeruginosus błotniak stawowy L + 
29 Circus cyaneus błotniak zbożowy N + VU
30 Accipiter gentilis jastrząb L  
31 Accipiter nisus krogulec N  
32 Buteo buteo myszołów L  
33 Buteo lag opus myszołów włochaty N  
34 Pandion haliaeetus rybołów N + VU
35 Falco tinnunculus pustułka N  
36 Falco subbuteo kobuz L  
37 Rallus aquaticus wodnik L  
38 Porzana porzana kropiatka L + 
39 Porzana parva zielonka L + NT
40 Crex crex derkacz L + 
41 Gallinula chloropus kokoszka L  
42 Fulica atra łyska L  
43 Grus grus żuraw L + 
44 Pluvialis apricaria siewka złota N + EXP
45 Vanellus vanellus czajka L  
46 Gallinago gallinago kszyk L  
47 Scolopax rusticola słonka L  
48 Numenius arquata kulik wielki N VU
49 Tringa nebularia kwokacz N  
50 Tringa ochr opus samotnik L  
51 Tringa glareola łęczak N + CR
52 Larus ridibundus śmieszka N  
53 Larus argentatus mewa srebrzysta N  
54 Sterna hirunda rybitwa rzeczna N + 
55 Chlidonias nigra rybitwa czarna L + 
56 Chlidonias leucopterus rybitwa białoskrzydła N NT
57 Columba oenas siniak L  
58 Columba palumbus grzywacz L  
59 Cuculus canorus kukułka L  
60 Strix aluco puszczyk L  
61 Alcedo atthis zimorodek L + 
62 Jynx torquilla krętogłów L  
63 Picus viridis dzięcioł zielony L  
64 Dryocopus martius dzięcioł czarny L + 
65 Dendrocopos major dzięcioł duży L  
66 Dendrocopos minor dzięciołek L  
67 Lullula arborea lerka L + 
68 Alauda arvensis skowronek L  
69 Hirundo rustica dymówka N  
70 Delichon urbicum oknówka N  
71 Anthus trivialis świergotek drzewny L  
72 Anthus pratensis świergotek łąkowy L  
73 Motacilla alba pliszka siwa L  
74 Motacilla flava pliszka żółta L  
75 Troglodytes troglodytes strzyżyk L  
76 Prunella modularis pokrzywnica L  
77 Erithacus rubecula rudzik L  
78 Luscinia luscinia słowik szary L  
79 Luscinia svecica podróżniczek L + NT
80 Saxicola rubetra pokląskwa L  
81 Saxicola rubicola kląskawka L  
82 Turdus merula kos L  
83 Turdus pilaris kwiczoł N  
84 Turdus philomelos śpiewak L  
85 Turdus viscivorus paszkot L  
86 Locustella neavia świerszczak L  
87 Locustella fluviatilis strumieniówka L  
88 Locustella luscinioides brzęczka L  
89 Ac. schoenobaenus rokitniczka L  
90 Acrocephalus palustris łozówka L  
91 Acrocephalus scirpaceus trzcinniczek L  
92 Ac. arundinaceus trzciniak L  
93 Hippolais icterina zaganiacz L  
94 Sylvia curruca piegża L  
95 Sylvia communis cierniówka L  
96 Sylvia atricapilla kapturka L  
97 Sylvia borin gajówka L  
98 Phylloscopus sibilatrix świstunka leśna L  
99 Phylloscopus collybita pierwiosnek L  
100 Phylloscopus trochillus piecuszek L  
101 Regulus regulus mysikrólik L  
102 Regulus ignicapilla zniczek L  
103 Panurus biarmicus wąsatka L LC
104 Aegithalos caudatus raniuszek L  
105 Poecile palustris sikora uboga L  
106 Poecile montanus czarnogłówka L  
107 Parus major bogatka L  
108 Cyanistes caeruleus modraszka L  
109 Certhia brachydactyla pełzacz ogrodowy L  
110 Certhia famillaris pełzacz leśny L  
111 Remiz pendulinus remiz L  
112 Oriolus oriolus wilga L  
113 Lanius collurio gąsiorek L + 
114 Lanius excubitor srokosz L  
115 Garrulus glandarius sójka L  
116 Pica pica sroka N  
117 Corvus coraz kruk L  
118 Sturnus vulgaris szpak L  
119 Fringilla coelebs zięba L  
120 Fringilla montifringilla jer N  
121 Carduelis chloris dzwoniec L  
122 Carduelis carduelis szczygieł L  
123 Carduelis spinus czyż N  
124 Carduelis cannabina makolągwa L  
125 Carduelis flammea czeczotka N LC
126 Loxia curvirostra krzyżodziób świerkowy N  
127 Pyrrhula pyrrhula gil L  
128 Coc. coccothraustes grubodziób L  
129 Plectrophenax nivalis śnieguła N  
129 Emberiza citrinella trznadel L  
130 Emberiza schoeniclus potrzos L  
131 Emberiza calandra potrzeszcz L  
Oznaczenia: 
Status w rezerwacie: L - lęgowy, N - nielęgowy
Załącznik I Dyrektywy Ptasiej: + oznacza, że dany gatunek wymieniony jest w Załączniku I Dyrektywy Ptasiej
Polska Czerwona Księga Zwierząt: EX/EXP ? wymarłe lub prawdopodobnie wymarłe, CR ? krytycznie zagrożone, EN ? zagrożone, VU ? narażone, NT ? bliskie zagrożenia, LC- najmniejszej troski

2.2. Porównanie awifauny w latach 1990-1998 i 2010
W porównaniu z danymi z lat 90. (Czeraszkiewicz i Staszewski 2004) nastąpiły duże zmiany w liczebnościach, głównie gatunków wodno-błotnych, zarówno nielęgowych jak i lęgowych.

Awifauna przelotna
Podczas gdy w latach 90. podczas jednej kontroli w okresie jesiennym obserwowano średnio 3393 osobników ptaków wodnych, to podczas niniejszych badań w tym okresie wykazano zaledwie 175 os./kontrolę. Jest to prawie 20-krotny spadek. W okresie zimowym 2009/2010 z powodu całkowitego zamarznięcia jeziora odnotowywano średnio zaledwie 15 os./kontrolę, podczas gdy w latach 90. w tym okresie stwierdzano średnio 775 os./kontrolę. W tym przypadku spowodowane to było bardzo surową zimą i długotrwałym zamarznięciem jeziora. Najmniejszy spadek odnotowywanych ptaków zaobserwowano w okresie wiosennym: 218 os./kontrolę podczas niniejszych badań oraz 933 os./kontrolę w latach 90. (4-krotny spadek).


Wśród gatunków które bardzo zmniejszyły swoją liczebność są wszystkie blaszkodziobe (z wyjątkiem łabędzia niemego, cyraneczki, czernicy i gągoła) oraz łyska. W ostatnich latach jezioro Świdwie nie jest wykorzystywane przez przelotne gęsi jako noclegowisko. W latach 90. na noc legowiskach obserwowano do 12000 osobników gęsi zbożowych i białoczelnych, a grupa ta stanowiła niemal 60% wszystkich osobników obserwowanych na każdej kontroli w okresie nielęgowym. Kolejnym gatunkiem który bardzo zmniejszył swoją liczebność jest łyska. W latach 90. podczas każdej kontroli po sezonie lęgowym obserwowano średnio 381 osobników z największą koncentracją 2450 ptaków, podczas gdy obecnie odnotowano zaledwie 14 os./kontrolę, a największa koncentracja liczyła 67 osobników. W porównaniu z danymi z lat 90. jedynie liczebność łabędzia niemego, cyraneczki oraz czernicy nie zmieniły się znacząco, natomiast liczebność gągoła zwiększyła się.
Powody tych niekorzystnych trendów są trudne do wytłumaczenia. Najprawdopodobniejszym wytłumaczeniem tak drastycznego zmniejszenia się liczebności bentofagów i praktycznie wszystkich fitofagów jest zmiana w dostępności oraz jakości bazy pokarmowej. Może być to spowodowane zaprzestaniem użytkowania większej części gruntów w zlewni jeziora Świdwie, co spowodowało ograniczenie dopływu pierwiastków biogennych do jeziora, a w konsekwencji obniżenie trofii jeziora. Zanik gospodarki rolnej mógł także zmniejszyć atrakcyjność sąsiednich okolic jako żerowisko dla gęsi.


Gatunkiem który znacząco zwiększył swoją liczebność podczas przelotów jest żuraw. Podczas gdy w latach 90. jesienią na noclegowisku obserwowano do 250 osobników to w roku 2009 jesienią odnotowano 1490 ptaków. Powodem tego jest niewątpliwie wzrost liczebności krajowej i europejskiej populacji tego gatunku.
Awifauna lęgowa.


W porównaniu z latami 90. zmniejszyła się liczebność praktycznie wszystkich lęgowych ptaków wodno-błotnych (tab. 3). Największy spadek odnotowano w przypadku łyski (ponad 50-o krotny!), perkozów oraz kaczkowatych. Pięć gatunków przestało gnieździć się na terenie rezerwatu. O ile łatwo wytłumaczyć zanik populacji śmieszki (zanik i zarośnięcie pływających wysp), zausznika (zanik koloni śmieszki), płaskonosa (mała liczebność w latach 90. oraz ogólnokrajowy trend) oraz sieweczki rzecznej (zanik błot) to trudno wytłumaczyć zaprzestanie gnieżdżenia się perkoza rdzawoszyjego. Perkoz ten latach 90. gnieździł się w liczbie 40-70 par, jeszcze w roku 2005 odnotowano 10 par, natomiast w roku 2007 już go nie odnotowano (Staszewski i Czeraszkiewicz 2000, Ławicki et al. 2007). Trendy spadkowe wszystkich gatunków kaczek oraz łyski obserwuje się w całej Polsce (m.in. Osojca 2005, Sikora et al. 2007). Jednym z wytłumaczeń tego faktu jest drapieżnictwo norki amerykańskiej Mustela vison. Wielu europejskich badaczy (przegląd w: Osojca 2005) pokazuje że na liczebność niektórych gatunków ptaków (perkozy, kaczki, chruściele, mewy, rybitwy) obecność tego ssaka wpływa ograniczająco lub wpływa na obniżenie sukcesu lęgowego, a przez to na liczebność. Powodem zmian w awifaunie lęgowej może być także zubożenie bazy pokarmowej.


Jedynie liczebność podróżniczka wzrosła w porównaniu z danymi z lat 90. pomimo ogólnie spadkowego trendu w całym kraju. Jednakże dane z jednego, wyrywkowego roku nie mogą być dowodem na trwałe zwiększenie się liczebności tego gatunku.


Tabela 3. Porównanie liczebności gatunków wodno-błotnych w rezerwacie ?Świdwie? w latach 1992-1998 (Staszewski i Czeraszkiewicz 2000) i 2010.
Nazwa łacińska Nazwa polska 1992-1998 2010 Trend
Cygnus olor łabędź niemy 34-36 7-10 ??
Anser anser gęgawa 30-130 (190) 30-40 ?
Anas strepeta krakwa 15 9-10 ?
Anas platyrhynchos krzyżówka 130-150 18-30 ??
Anas querquedula cyranka 10-12 2 ??
Anas clypeata płaskonos 5-10 0 ?
Aythya ferina głowienka 28-35 4 ??
Aythya fuligula czernica 16-30 3 ??
Bucephala clangula gągoł 0-6 5-7 ?
Tachybaptus ruficollis perkozek 30-35 2 ??
Podiceps cristatus perkoz dwuczuby (11) 32-40 6 ??
Podiceps grisegena perkoz rdzawoszyi (8) 40-70 0 ?
Podiceps nigricollis zausznik 0-10 0 ?
Botaurus stellaris bąk 6-21 7-8 ?
Ixobrychus minutus bączek 0-1 1-2 ?
Circus aeruginosus błotniak stawowy 10-23 7-8 ?
Porzana porzana kropiatka 4-30 3 ?
Porzana parva zielonka (7) 35-60 30-35 ?
Crex crex derkacz 1-4 3-4 ?
Gallinula chloropus kokoszka 26-30 12 ?
Fulica atra łyska 300-600 8 ??
Grus grus żuraw 10-25 11-15 ?
Charadrius dubius sieweczka rzeczna 1-3 0 ?
Vanellus vanellus czajka 8-10 3 ?
Gallinago gallinago kszyk 16-30 19-20 ?
Tringa ochropus samotnik 0-4 2 ?
Larus ridibundus śmieszka 33-360 0 ?
Chlidonias niger rybitwa czarna 14-80 0-3 ??
Alcedo atthis zimorodek 1-2 1 ?
Panurus biarmicus wąsatka (50-60) 100-200 60-80 ?
Luscinia svecica podróżniczek (11) 16-28 40-45 ?
? - wzrost liczebności, ? - brak zasadniczych zmian liczebności, ? - spadek liczebności, ?? - silny spadek liczebności (ponad 3-krotny), ? - zaprzestanie gniazdowania.

3. Wskazówki metodyczne do prowadzenia monitoringu ptaków w rez. "Świdwie"

Ptaki przelotne i zimujące
Do monitoringu ptaków przelotnych i zimujących zupełnie wystarczające są liczenia ptaków wodnych obserwowanych z wieży widokowej na tafli wody jez. A. oraz kontrola noclegowisk na Bagnie Gytia. Kontrole jeziora należy prowadzić z wieży widokowej, przy użyciu dobrej jakości lunet (ze względu na odległości). Liczenia powinny być prowadzone o świcie, a obserwator powinien stanąć na punkcie przed wschodem Słońca tak, aby możliwe było policzenie wylatujących z noclegowisk gęsi (Staszewski i Niedźwiecki 1994), żurawi, i szpaków. 


Monitoring taki powinien polegać na cyklicznym liczeniu ptaków. Do wykazania wieloletnich zmian liczebności wystarczające są liczenia w odstępach dwutygodniowych, choć jeśli to możliwe, to w dekadach, gdyż niektóre gatunki cechują się bardzo szybkim przelotem i ich koncentracje są krótkotrwałe (np. siewkowe, niektóre gatunki blaszkodziobych). 


Wskazane są ciągłe wieloletnie liczenia (każdego roku) w tych samych przedziałach czasowych, przynajmniej w okresie od września do kwietnia. Da to możliwość porównywania wyników z dawniejszymi latami (np. Czeraszkiewicz i Staszewski 2004). Takie wieloletnie porównania, są w Polsce bardzo nieliczne i z punktu widzenia naukowego ? wręcz nieocenione. W przypadku rezerwatu ?Świdwie? liczenia nie wymagają przy tym ani czasochłonności ani zbytniej pracochłonności. Muszą je jednak prowadzić doświadczeni obserwatorzy, potrafiący dobrze rozpoznawać ptaki z dużej odległości.

Ptaki lęgowe
Do liczeń ptaków lęgowych należy przygotować podstawowy sprzęt:
1. Lornetka i luneta o dużej jasności.
2. Kajak lub kanoe.
3. Dyktafon do stymulacji ptasich głosów.
4. Kopie map w skali 1:5000 lub 1:10000.

Należy również uwzględnić specyficzne cechy terenu, takie jak:
1. Urozmaicenie środowisk wodnych, bagiennych i lądowych
2. Trudną dostępność
3. Poza wieżą widokowa brak innych dogodnych punktów widokowych
4. Duże zagęszczenia wielu gatunków ptaków.

Przy planowaniu częstości kontroli, należy przewidzieć niesprzyjające warunki pogodowe, takie jak: słaba widoczność, opady i silny wiatr (i falowanie podczas pływania). W takich warunkach lepiej zrezygnować z kontroli i powtórzyć ją w najbliższym sprzyjającym czasie.


Kontrole należy zaplanować w okresie od 1 kwietnia do końca sierpnia (na podstawie: Chylarecki i inni. 2009), przy czym należy tu zwrócić uwagę na zmienność warunków zimowych wiążących się z rozpoczynaniem pory lęgowej przez takie gatunki, jak: gęgawa, żuraw czy bąk. Zwłaszcza w odniesieniu do gęgawy liczenia par lęgowych należy rozpoczynać możliwie najwcześniej, gdyż podczas krótkich i ciepłych zim, gęsi te mogą wyprowadzać pisklęta już na początku kwietnia ? wtedy będą niepoliczalne. Czas pomiędzy kontrolami powinien być nie krótszy niż 10 dni.


Najwłaściwszą i najbardziej efektywną porą liczenia jest wieczór-noc-poranek. Wynika to z faktu, że większość ptaków na jez. Świdwie jest w tych porach najbardziej aktywna głosowo i trudna do wykrycia wizualnie w rozległych szuwarach i zaroślach. Podczas tych nocnych kontroli należy zwrócić szczególną uwagę na takie gatunki, jak: bąk, perkozek, perkoz rdzawoszyi, podróżniczek, kropiatka, zielonka, wodnik i kokoszka oraz gatunki z grupy Locustella. W ciągu dnia liczymy na ogół siewkowate, szponiaste i blaszkodziobe. Jedynie w okresie 21 lipca-31 sierpnia liczymy (z zastosowaniem stymulacji) w ciągu dnia także perkozka, wodnika, zielonkę i kokoszkę. (Chylarecki i inni. 2009).


Podczas liczeń mew i rybitw trzeba zwrócić szczególną uwagę na nie powodowanie strat w lęgach i dlatego należy pamiętać o następujących zasadach:
- unikamy kontroli w godz. 11.00-16.00 (najlepiej przeprowadzać je między godz. 5.00 a 10.00 albo między 17.00 a 20.00 unikając narażania piskląt na przegrzanie;
- unikamy płoszenia ptaków;
- przemieszczanie się w kolonii lęgowej powinno być powolne;
- rezygnujemy z kontroli podczas intensywnych opadów.

Bardziej szczegółowe informacje o metodach liczenia gatunków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej znajdują się w opracowaniu Chylareckiego i innych (2009).

Zakres monitoringu ptaków lęgowych
1. Na całej powierzchni rezerwatu powinny być liczone: szponiaste, bąk, perkozy, sowy, chruściele, żuraw, mewy, rybitwy, blaszkodziobe i rozproszone wróblowe, jak: remiz, gąsiorek, srokosz, lerka, zniczek, oraz takie jak: dzięciołek, krętogłów, dzięcioł czarny i zielony, trzciniak, czy zimorodek. Kontrole takie powinny polegać na: a) obchodzeniu całego rezerwatu oraz penetracji dostępnych terenów ? zwłaszcza części zalesionych; b) opływaniu części A i B jeziora Świdwie wzdłuż linii szuwarów, wraz z zatokami c) obserwacji z wieży widokowej. Do wykonania takiej kontroli potrzebny jest zespól co najmniej dwóch obserwatorów. Stosujemy stymulację głosową perkozka, zielonki, kropiatki, kokoszki i podróżniczka, a na terenach zalesionych także co najmniej puszczyka. Stwierdzenia nanosimy na szkice map.


2. Wytyczenie powierzchni próbnej do policzenia liczniejszych gatunków, jak: wodnik, wąsatka czy brzęczka. Tutaj proponowany jest transekt wzdłuż grobli między strażnicą a Zalesiem. Liczymy wszystkie ptaki widziane i słyszane z obu stron grobli i stosujemy stymulację głosową perkozka, zielonki, kropiatki, kokoszki, wodnika i ewentualnie podróżniczka.


W wynikach podajemy liczebność stwierdzoną i szacowaną.


4. Literatura
Antczak J., Górski W. 2007. Perkoz dwuczuby Podiceps cristatus. W: Sikora A., Rohde Z., Gromadzki M., Neubauer., Chylarecki P. (red.) Atlas rozmieszczenia ptaków lęgowych Polski 1985-2004. Bogucki Wyd. Nauk. Poznań, ss: 102-103.
Borowiec M., Stawarczyk T., Witkowski J. 1981. Próba uściślenia metod oceny liczebności ptaków wodnych. Not. Orn. 22:47-61.
Chylarecki P., Sikora A., Cynian Z. (red.). 2009. Monitoringu ptaków lęgowych. Poradnik metodyczny dotyczący gatunków chronionych Dyrektywą Ptasią. GIOŚ, Warszawa.


Czeraszkiewicz R., Staszewski A. 2004. Ptaki rezerwatu "Świdwie". Wędrówki i zimowanie. Zachodniopomorskie Towarzystwo Ornitologiczne. Szczecin.
Dombrowski A. 2007. Bąk Botaurus stellaris. W: Sikora A., Rohde Z., Gromadzki M., Neubauer., Chylarecki P. (red.) Atlas rozmieszczenia ptaków lęgowych Polski 1985-2004. Bogucki Wyd. Nauk. Poznań, ss: 112-113.


Kupczyk M. 2000. Circus aeruginosus (L., 1758) ? błotniak stawowy. W: Bednorz J. et al. Ptaki Wielkopolski. Monografia faunistyczna: 141-144; Bogucki Wyd. Nauk., Poznań.


Lontkowski J. 2009. Zielonka Porzana parva. W: Chylarecki P., Sikora A., Cenian Z. (red.), Monitoring ptaków lęgowych. Poradnik metodyczny dotyczący gatunków chronionych Dyrektywą Ptasią; ss: 318-323. GIOŚ, Warszawa.


Ławicki Ł. 2006. Ekspansja i wzrost liczebności kląskawki Saxicola rubicola na Pomorzu Zachodnim. Not. Orn. 47: 196-199.


Ławicki Ł., Marchowski D., Mrugowski W., Niedźwiedzki S., Kaliciuk J., Śmietana P., Wysocki D. 2007. Awifauna Międzyodrza w latach 1994-2006. Not. Orn. 48: 37-54.


Ławicki Ł., Kajzer Z., Jasiński M. 2007. Gniazdowanie perkoza rdzawoszyjego Podiceps grisegena i zausznika Podiceps nigricollis na Pomorzu Zachodnim. Not. Orn. 48:174-182.


Nowakowski J. J., Górski A. 2009. Awifauna lęgowa Narwiańskiego Parku Narodowego ? stan i zmiany. Not. Orn. 50: 97-110.


Orłowski G., Górka W., Sęk M. 2008. Środowisko i liczebności populacji lęgowej podróżniczka Luscinia svecica we Wrocławiu w latach 2004 i 2007. Not. Orn. 49: 13-20.


Osojca G. 2005. Zmiany awifauny lęgowej Rezerwatu Biosfery ?Jezioro Łuknajno? w latach 1982-2002. Not. Orn. 46: 77-88.


Polak M., Kasprzykowski Z. 2009a. Bąk Botaurus stellaris. W: Chylarecki P., Sikora A., Cenian Z. (red.), Monitoring ptaków lęgowych. Poradnik metodyczny dotyczący gatunków chronionych Dyrektywą Ptasią; ss: 96-108. GIOŚ, Warszawa.


Polak M., Kasprzykowski Z. 2009b. Liczebność i zagęszczenie bąka Botaurus stellaris na wybranych stawach rybnych Lubelszczyzny i Południowego Podlasia. Not. Orn. 50: 155-164.


Sikora A., Rohde Z., Gromadzki M., Neubauer., Chylarecki P. (red.) 2007. Atlas rozmieszczenia ptaków lęgowych Polski 1985-2004. Bogucki Wyd. Nauk. Poznań. 


Staszewski A., Czeraszkiewicz R. 2000. Awifauna lęgowa rezerwatu "Świdwie" i okolic w latach 1990-1998. Not. Orn. 41: 115-138.


Staszewski A., Niedźwiecki S. 1994. Metody liczeń dzikich gęsi. Biuletyn SSO "Świdwie" 3: 24-29.


Staszewski A. 2009. Awifauna lęgowa Bagien Krępskich. Ptaki Pomorza 1: 17-26.


Tomiałojć L. 1980. Kombinowana odmiana metody kartograficznej do liczenia ptaków lęgowych. Not. Orn. 21: 38-54.


Tomiałojć L., Stawarczyk T. 2003. Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. PTPP ?pro Natura?. Wrocław.

Tabela 4. Liczebność ptaków wodno-błotnych w poszczególnych kontrolach; oznaczenia: L ? liczone ptaki lęgowe, * przelatujące nad rezerwatem, ** liczone na noclegowisku 05.10.2010.


Lp. Nazwa łacińska Nazwa polska 12 IX 27 IX 12 X 25 X 07 XI 20 XI 09 XII 26 XII 15 I 11 II 28 II
1 Cygnus olor łabędź niemy 30 35 42 37 47 40 34 0 0 0 0
2 Cygnus cygnus łabędź krzykliwy 0 0 0 0 0 0 2 0 0 0 0
3 Anser fabalis gęś zbożowa 0 0 0 0 0 10* 0 0 0 0 0
4 Anser albifrons gęś białoczelna 0 0 0 0 0 3* 34* 0 0 0 0
5 Anser anser gęgawa 10 42* 0 1 1* 0 3 0 0 0 4
6 Anser sp. gęś nieoznaczona 0 0 0 20* 0 0 0 0 0 0 0
7 Anas penelope świstun 9 15 3 0 2 5 0 0 0 0 0
8 Anas strepera krakwa 7 110 0 3 0 23 0 0 0 0 0
9 Anas crecca cyraneczka 24 2 1 142 0 0 0 0 0 0 0
10 Anas platyrhynchos krzyżówka 21 190 5 34 1 4 10 0 4 12 0
11 Aythya ferina głowienka 0 0 0 68 120 50 19 0 0 0 0
12 Aythya fuligula czernica 0 0 7 2 70 10 1 0 0 0 0
13 Aythya marila ogorzałka 0 0 0 5 2 1 0 0 0 0 0
14 Bucephala clangula gągoł 0 0 7 41 35 15 5 0 0 0 0
15 Mergus albelellus bielaczek 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0
16 Mergus merganser nurogęś 0 0 0 0 2 0 0 0 0 0 0
17 Podiceps cristatus perkoz dwuczuby 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0
18 Tachybaptus ruficollis perkozek 3 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
19 Phalacrocorax carbo kormoran 0 0 0 0 36* 0 0 0 0 0 0
20 Botaurus stellaris bąk 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0
21 Egretta alba czapla biała 2 3 2 0 0 0 0 0 0 1 0
22 Ardea cinerea czapla siwa 0 7 6 0 0 0 0 1 1 13 0
23 Circus aeruginosus błotniak stawowy 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
24 Haliaeetus albicilla bielik 0 1 2 2 3 1 2 7 3 2 0
25 Grus grus żuraw 0 0 1490** 0 0 0 0 0 0 0 6
26 Rallus aquaticus wodnik 4 6 0 3 4 3 6 0 0 0 0
27 Gallinula chloropus kokoszka 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0
28 Fulica atra łyska 14 50 0 0 1 5 1 0 1 2 0
29 Gallinago gallinago kszyk 0 3 0 0 0 0 0 0 0 0 0
30 Larus ridibundus śmieszka 0 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0
31 Larus argentatus mewa srebrzysta 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0
32 Alcedo atthis zimorodek 0 2 1 2 2 0 2 1 1 0 0
33 Panurus biarmicus wąsatka 15 + + 4 20 54 7 8 15 5 0

Lp. Nazwa łacińska Nazwa polska 19 III 27 III 12 IV 24 IV 14 V 28 V 04VI 10 VI 26 VI 10 VII 20 VII 10 VIII 30 VIII
1 Cygnus olor łabędź niemy 6 10 9 20 L L L L L 4 4 6 11
2 Anser fabalis gęś zbożowa 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0
3 Anser albifrons gęś białoczelna 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0
4 Anser anser gęgawa 20 19 L L L L L L L 0 0 4 0
5 Anas penelope świstun 0 17 8 6 6 0 0 0 0 0 0 0 0
6 Anas acuta rożeniec 0 3 0 0 0 0 0 0 3 0 0 0 0
7 Anas strepera krakwa 0 1 25 6 L L L L L 9 4 24 0
8 Anas crecca cyraneczka 0 0 0 50 130 0 0 0 0 5 5 49 0
9 Anas platyrhynchos krzyżówka 10 9 15 40 L L L L L 118 150 0 15
10 Anas querquedula cyranka 0 0 0 0 8 L L L L 0 3 14 0
11 Aythya felina głowienka 0 97 44 8 40 L L L L 2 1 0 0
12 Aythya fuligula czernica 0 200 8 8 55 L L L L 0 0 0 0
13 Aythya marila ogorzałka 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
14 Bucephala clangula gągoł 4 114 23 0 L L L L L L L 0 0
15 Mergus albellus bielaczek 0 9 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
16 Mergus merganser nurogęś 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
17 Podiceps cristatus perkoz dwuczuby 0 9 L L L L L L L L L 3 2
18 Tachybaptus ruficollis perkozek 0 0 0 L L L L L L 0 0 0 0
19 Phalacrocorax carbo kormoran 8* 0 0 0 7 0 0 0 0 0 0 0 0
20 Botaurus stellaris bąk 1 1 L L L L L L L 0 0 0 0
21 Egretta alba czapla biała 4 0 0 0 0 0 0 0 0 0 5 0 0
22 Ardea cinerea czapla siwa 4 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6 1 1
23 Circus aeruginosus błotniak stawowy 0 0 0 L L L L L L 0 0 0 0
24 Haliaeetus albicilla bielik 3 1 2 1 2 0 0 1 0 1 0 0 2
25 Rallus aquaticus wodnik 0 3 + L L L L L L 0 0 9 +
26 Porzana porzana kropiatka 0 0 0 L L L L L L L 0 0 0
27 Porzana parva zielonka 0 0 0 L L L L L L L 0 0 0
28 Gallinula chloropus kokoszka 1 3 L L L L L L L 0 0 1 0
29 Fulica atra łyska 2 4 10 L L L L L L 0 5 67 25
30 Grus grus żuraw 6 4 L L L L L L L 0 0 60 400
31 Vanellus vanellus czajka 0 0 L L L L L L 0 35* 80 0 0
32 Numenius arquata kulik wielki 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1* 0 0 0
33 Tringa nebularna kwokacz 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0
34 Tringa glareola łęczak 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6 0 0 0
35 Larus ridibundus śmieszka 0 2 0 0 0 2 0 0 0 56* 0 0 0
36 Larus argentatus mewa srebrzysta 0 2 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0
37 Sterna hirunda rybitwa rzeczna 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0
38 Chlidonias nigra rybitwa czarna 0 0 0 0 L L L L L L 0 0 0
39 Chlidonias leucopterus rybitwa białoskrzydła 0 0 0 0 0 2 0 0 0 0 0 0 0
40 Alcedo atthis zimorodek 0 1 L L L L L L L 0 0 0 2
41 Panurus biarmicus wąsatka + 2 L L L L L L L + + 3 +

 



Ptasie imperium

blisko Szczecina

Mapa dojazdu

Kontakt

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Szczecinie, Ośrodek Dydaktyczno Muzealny Świdwie.

Swidwie, Zachodniopomorskie, 71-004, Polska.

Tel. 91-420-21-99

Kazimierz Olszanowski

[email protected]

tel 607 143 831

Krzysztof Adamczak

[email protected]

tel 519 596 730

Adres do korespondencji:
Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Szczecinie
ul. Teofila Firlika 20    71-637 Szczecin